در سالهای اخیر، مشکلات اقتصادی و افزایش بیکاری، بسیاری از خانوادههای افغانستان را به سوی ایجاد کسبوکارهای کوچک سوق داده است. این کسبوکارها نه تنها به منبع درآمد خانوادهها تبدیل شده، بلکه برای شماری از افراد دیگر نیز فرصت اشتغال فراهم کرده است.
راضیه احمدی، صاحب یک کسبوکار خانوادگی، میگوید: «همیشه میخواستم یک خانم خودکفا باشم، اما چیزی که باعث شد کارم را آغاز کنم، تحصیل اولادهایم بود.»
او میافزاید: «هیچکس مرا تشویق نکرد؛ حتی میگفتند این کار شرم است و برای یک زن مناسب نیست.»
به گفته او، «بزرگترین چالش من نگاه منفی خانوادهها و جامعه بود، اما در تمام این مسیر تنها پسر بزرگم از من حمایت کرد.»
در کنار نقش والدین، همراهی فرزندان نیز میتواند به دوام و گسترش یک کسبوکار خانوادگی کمک کند.
احمد احمدی، فرزند بزرگ این خانواده، میگوید: «شش سال است در کنار مادرم کار میکنم و امروز مسئولیت مدیریت اجرایی کسبوکار را بر عهده دارم. این کار به من نظم، مسئولیتپذیری و تجربه آموخته است و باور دارم خانوادهها باید فرزندان خود را برای کار و تولید تشویق کنند.»
در حالی که بسیاری از کسبوکارهای خانوادگی با همکاری اعضای خانواده رشد میکنند، شماری از زنان نیز توانستهاند با تکیه بر حمایت خانواده، کسبوکار مستقل خود را ایجاد کنند.
زهرا همراز، ۲۳ ساله از ولایت کابل، میگوید: «حمایت خانواده، بهویژه در تأمین سرمایه اولیه، نقش مهمی در موفقیتم داشت. امروز علاوه بر تأمین هزینههای زندگی، برای چندین زن دیگر نیز زمینه اشتغال فراهم کردهام و امیدوارم کسبوکارم را بیشتر توسعه دهم.»
کارشناسان آموزشی باور دارند که کسبوکارهای کوچک، علاوه بر ایجاد درآمد، در رشد مهارتها و افزایش خودباوری اعضای خانواده نیز نقش مهمی دارند.
قیس محمدی، استاد دانشگاه، میگوید: «کسبوکارهای کوچک وابستگی خانوادهها را به استخدام کاهش میدهد و زمینه یادگیری مهارت، همکاری و استقلال اقتصادی را فراهم میکند. با این حال، دسترسی به بازار و حمایت دولت از مهمترین نیازهای این بخش است.»
از نگاه اقتصادی نیز، توسعه کسبوکارهای کوچک میتواند تأثیر مستقیمی بر اشتغال و رشد تولیدات داخلی داشته باشد.
امیدالله قاسمزی، کارشناس اقتصادی، میگوید: «اگر امکانات مالی و حمایتهای لازم در اختیار خانوادهها قرار گیرد، آنان میتوانند فرصتهای شغلی بیشتری ایجاد کرده و در رشد اقتصاد محلی و ملی سهم مؤثری داشته باشند.»
در همین حال، مسئولان اتاق تجارت نیز بر حمایت از این بخش تأکید دارند.
احسانالله احسان، سخنگوی اتاق تجارت و سرمایهگذاری، میگوید: «برای رشد کسبوکارهای کوچک و خانوادگی، حمایت دونرهای جهانی یک نیاز مبرم است و این حمایتها باید بر پایه شفافیت و حسابدهی انجام شود. خانوادههای افغانستان در بخشهایی مانند مالداری، مرغداری و سایر فعالیتهای تولیدی ظرفیتهای خوبی دارند و با حمایت درست میتوانند نقش مهمی در رشد اقتصاد کشور ایفا کنند.»
کسبوکارهای کوچک امروز تنها وسیلهای برای تأمین درآمد خانوادهها نیستند؛ بلکه به بستری برای اشتغالزایی، توانمندسازی اقتصادی و توسعه جامعه تبدیل شدهاند؛ هدفی که با همکاری خانوادهها، حمایت دولت و دسترسی بهتر به بازار، بیش از پیش قابل تحقق خواهد بود.
عظیمی/سیتی نیوز
