شبکههای اجتماعی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین بخشهای زندگی نوجوانان تبدیل شدهاند. بسیاری از نوجوانان ساعتهای زیادی از روز خود را در فضای مجازی سپری میکنند؛ جایی که میتواند هم فرصت یادگیری، ارتباط و رشد باشد و هم در صورت استفاده نادرست، تأثیرات منفی بر رفتار، روحیه و سبک زندگی آنان بگذارد.
امروزه نوجوانان از طریق شبکههای اجتماعی به حجم گستردهای از اطلاعات، آموزشهای آنلاین و تجربههای تازه دسترسی دارند. بسیاری از آنان از این فضا برای یادگیری زبان، مهارتهای جدید، آشنایی با فرهنگهای مختلف و دنبال کردن موضوعات آموزشی استفاده میکنند. با این حال، استفاده بیش از حد از این شبکهها میتواند باعث کاهش تمرکز، کمشدن ارتباطات خانوادگی، وابستگی به فضای مجازی و مقایسه نادرست زندگی خود با دیگران شود.
کارشناسان اجتماعی باور دارند که مشکل اصلی در خود شبکههای اجتماعی نیست، بلکه در شیوه استفاده از آنها است. نداشتن آگاهی کافی، نبود مدیریت زمان و دسترسی بدون محدودیت به برخی محتواها، میتواند نوجوانان را با چالشهای مختلف روبهرو کند.
سارا احمدی، دانشآموز صنف یازدهم، میگوید شبکههای اجتماعی برای او علاوه بر سرگرمی، وسیلهای برای یادگیری نیز بوده است؛ اما استفاده نادرست از آن میتواند زمان زیادی را از بین ببرد.
سارا احمدی میگوید:«از طریق شبکههای اجتماعی مطالب آموزشی زیادی یاد گرفتهام، اما گاهی متوجه میشوم ساعتهای زیادی را بدون هدف سپری کردهام. اگر مدیریت زمان نداشته باشیم، روی درس و زندگی روزمره هم تأثیر میگذارد.»
احمد ناصری، پدر دو نوجوان، تأکید میکند که خانوادهها باید نقش راهنما را داشته باشند و نوجوانان را برای استفاده درست از فضای مجازی آماده کنند.
احمد ناصری میگوید:«من مخالف استفاده از شبکههای اجتماعی نیستم، اما باید برای آن زمان مشخص تعیین شود. اگر نظارت و آگاهی وجود نداشته باشد، ممکن است نوجوانان با محتوای نامناسب یا اطلاعات نادرست روبهرو شوند.»
مریم حیدری، روانشناس و مشاور آموزشی، میگوید تأثیر شبکههای اجتماعی بر نوجوانان به نوع استفاده آنان بستگی دارد.
مریم حیدری میگوید: «نوجوانان در مرحله شکلگیری شخصیت قرار دارند و محتوایی که هر روز میبینند، میتواند بر اعتماد به نفس، رفتار و دیدگاه آنان تأثیر بگذارد. آموزش سواد رسانهای و مدیریت زمان، برای استفاده سالم از این فضا بسیار مهم است.»
شبکههای اجتماعی دیگر تنها یک وسیله سرگرمی نیستند؛ بلکه به بخشی از زندگی روزمره نسل جوان تبدیل شدهاند. این فضا میتواند راهی برای رشد، آموزش و ارتباط بیشتر باشد، اما بدون آگاهی و مدیریت، ممکن است به عاملی برای آسیبهای فردی و اجتماعی تبدیل شود.
به باور کارشناسان، راه حل در حذف شبکههای اجتماعی نیست، بلکه در آموزش استفاده درست از آنها است. نوجوانانی که یاد بگیرند چگونه زمان، اطلاعات و حضور خود را در فضای مجازی مدیریت کنند، میتوانند از این فناوری بهعنوان ابزاری برای ساختن آینده بهتر استفاده کنند.
گزارش: مرسل حریفزاده
