گوشی همراه یا تلفن هوشمند در دنیای امروز تنها وسیلهای برای برقراری ارتباط نیست، بلکه به یکی از ابزارهای مهم آموزشی، پژوهشی و دسترسی به اطلاعات تبدیل شده است. دانشآموزان، دانشجویان و استادان در بسیاری از کشورها از این فناوری برای دسترسی به منابع علمی، کتابهای دیجیتالی، مقالات پژوهشی و ابزارهای آموزشی استفاده میکنند.
با این حال، استفاده از تلفن همراه در برخی مکاتب، پوهنتونها و مراکز آموزشی افغانستان با محدودیتهایی روبهرو شده است. این محدودیتها بهویژه در داخل صنفهای درسی و هنگام تدریس اعمال میشود و دیدگاههای متفاوتی را در میان دانشجویان، استادان و کارشناسان آموزشی به همراه داشته است.
واحد، یکی از دانشجویان رشته ژورنالیزم، میگوید: «امروزه استفاده از گوشی همراه یک نیاز مهم آموزشی است، زیرا بخش بزرگی از منابع علمی، کتابها و مقالات از طریق اینترنت و تلفنهای هوشمند در دسترس قرار دارند.»
به گفته او، محدودیت استفاده از تلفن همراه در برخی موارد دسترسی به منابع علمی را دشوار ساخته و بر کیفیت آموزش تأثیر گذاشته است. او میافزاید: «ممنوعیت گوشی در برخی موارد باعث کاهش کیفیت آموزش شده، زیرا استفاده از منابع دیجیتالی و روشهای نوین یادگیری را محدود کرده است.»
از سوی دیگر، برخی دانشجویان این محدودیت را اقدامی مثبت ارزیابی میکنند. الیاس، دانشجوی رشته اقتصاد، معتقد است که محدود شدن استفاده از تلفن همراه در محیطهای آموزشی میتواند باعث افزایش تمرکز و کاهش حواسپرتی در صنفها شود.
او میگوید: «محدودیت موبایل برای دانشآموزان مکاتب تصمیم مناسبی است، زیرا به آنان کمک میکند توجه بیشتری به درسهای خود داشته باشند.»
در سطح جهانی نیز موضوع استفاده از تلفنهای هوشمند در محیطهای آموزشی مورد بحث قرار دارد. یونسکو توصیه کرده است که استفاده از این ابزارها باید در راستای حمایت از روند آموزش و یادگیری باشد و کاربرد آن با اهداف آموزشی هماهنگ شود.
در عین حال، شماری از پاسخدهندگان در این بررسی تأکید کردهاند که محدودیت استفاده از تلفن همراه میتواند روند دسترسی به منابع علمی، انجام تحقیقات دانشگاهی و بهرهگیری از فناوریهای نوین آموزشی را با چالش مواجه سازد. آنان میگویند نبود دسترسی آسان به ابزارهای دیجیتالی، روند جستوجوی اطلاعات، تبادل سریع دادهها و هماهنگیهای آموزشی را دشوارتر کرده است.
همچنین عبدالاحد فرزام، معین پیشین وزارت دولت در امور حقوق بشر، به رسانههای بینالمللی گفته است که ممنوعیت استفاده از تلفنهای هوشمند با نوعی تناقض همراه است؛ زیرا اطلاعرسانی درباره این محدودیتها نیز از طریق ابزارهای دیجیتالی انجام میشود.
نصیراحمد فایق، دیپلمات و ناظر امور افغانستان، نیز در صفحه ایکس خود نوشته است که محدودیت استفاده از تلفنهای هوشمند در مراکز آموزشی میتواند دسترسی شهروندان به دانش و فناوریهای روز را محدود کند.
یافتههای این بررسی نشان میدهد که محدودیت استفاده از تلفن همراه در محیطهای آموزشی، در کنار برخی پیامدهای مثبت مانند کاهش حواسپرتی و افزایش نظم در صنفها، میتواند بر دسترسی به منابع علمی، تحقیقات دانشگاهی و استفاده از روشهای نوین آموزشی نیز تأثیر بگذارد.
کارشناسان تأکید میکنند که تلفن همراه در عصر دیجیتال به بخشی از روند آموزش و پژوهش تبدیل شده است و هرگونه محدودیت در استفاده از آن، نیازمند در نظر گرفتن ضرورتهای آموزشی و فراهمسازی گزینههای جایگزین مناسب است تا روند یادگیری و دسترسی به دانش با مشکل مواجه نشود.
