گزارشگران بدون مرز: افغانستان به یکی از خطرناکترین کشورها برای روزنامهنگاران تبدیل شده است
در آستانه روز جهانی پناهندگان، سازمان «گزارشگران بدون مرز» با انتشار گزارشی تازه هشدار داده است که افغانستان پس از بازگشت طالبان، به یکی از دشوارترین و خطرناکترین کشورها برای فعالیت رسانهای تبدیل شده و صدها خبرنگار ناچار به ترک وطن شدهاند. این سازمان تأکید کرده است که تبعید اجباری روزنامهنگاران، تنها یک بحران انسانی نیست، بلکه ضربهای جدی بر حق دسترسی مردم افغانستان به اطلاعات آزاد و مستقل نیز به شمار میرود.
بر بنیاد این گزارش، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در ماه آگست سال ۲۰۲۱، دستکم ۶۴۸ خبرنگار افغان کشور را ترک کردهاند. بسیاری از این خبرنگاران به دلیل تهدیدهای مستقیم، بازداشت، محدودیتهای شدید بر فعالیت رسانهای و نگرانی از جان خود و خانوادههایشان، مجبور به ترک افغانستان شدهاند.
گزارشگران بدون مرز میگوید بخش بزرگی از خبرنگاران تبعیدی اکنون در کشورهای همسایه یا کشورهای سوم با مشکلات جدی روبهرو هستند. بسیاری از آنان هنوز موفق به دریافت اقامت قانونی یا پناهندگی نشدهاند، از حق کار محروماند و در وضعیت دشوار اقتصادی و روانی زندگی میکنند. این سازمان هشدار داده است که برخی از این خبرنگاران حتی با خطر بازگردانده شدن به افغانستان نیز مواجه هستند؛ موضوعی که میتواند جان آنان را در معرض تهدید جدی قرار دهد. 
این سازمان بینالمللی تأکید کرده است که روزنامهنگاران در تبعید، همچنان نقش مهمی در انعکاس واقعیتهای افغانستان ایفا میکنند و در بسیاری از موارد، تنها منبع مستقل برای انتشار اخبار مربوط به وضعیت حقوق بشر، آزادیهای مدنی و شرایط زنان در افغانستان به شمار میروند. به باور این نهاد، حمایت از خبرنگاران تبعیدی، در حقیقت حمایت از آزادی بیان و حق مردم برای دسترسی به اطلاعات است. 
همزمان، گزارشهای بینالمللی نشان میدهد که افغانستان همچنان در میان بدترین کشورهای جهان از نظر آزادی رسانهها قرار دارد. گزارشگران بدون مرز در تازهترین شاخص جهانی آزادی مطبوعات اعلام کرده است که محدودیتهای گسترده، سانسور، فشارهای امنیتی و قوانین محدودکننده، فضای فعالیت رسانهای را بیش از هر زمان دیگری تنگ کرده است. 
گزارشگران بدون مرز از جامعه جهانی، دولتهای میزبان و نهادهای بینالمللی خواسته است روند انتقال، اسکان و حمایت از خبرنگاران افغان را تسریع کنند و اجازه ندهند کسانی که تنها به دلیل انجام وظیفه حرفهای خود مجبور به ترک کشور شدهاند، در بیسرنوشتی و ناامنی باقی بمانند.
کارشناسان معتقدند خاموش شدن صدای خبرنگاران، تنها خاموش شدن یک حرفه نیست؛ بلکه خاموش شدن بخشی از حقیقت است. هر خبرنگاری که به اجبار سکوت یا تبعید را تجربه میکند، بخشی از حق مردم برای آگاهی نیز از میان میرود. از همین رو، حفاظت از روزنامهنگاران افغان نهتنها یک مسئولیت انسانی، بلکه اقدامی ضروری برای پاسداری از آزادی بیان و آینده رسانههای آزاد در افغانستان به شمار میرود.
محمد حاشر احمدی
