جوانان در بسیاری از کشورها، بهویژه در جوامعی که با مشکلات اقتصادی، بیکاری و بحرانهای اجتماعی روبهرو هستند، بیش از گذشته نسبت به آینده خود نگراناند. بسیاری از آنان میگویند که تصویری روشن از فردای خود ندارند و همین موضوع باعث شده است شماری از جوانان به مهاجرت، ترک تحصیل یا تغییر مسیر زندگی خود فکر کنند.
در سالهای اخیر، بیکاری در میان جوانان به یکی از مهمترین چالشهای اجتماعی تبدیل شده است. بسیاری از فارغالتحصیلان دانشگاهی، با وجود سالها تحصیل و تلاش، هنوز نتوانستهاند فرصت شغلی مناسب پیدا کنند. این وضعیت باعث شده بخشی از نسل جوان احساس کند توانایی ساختن آیندهای بهتر را از دست داده است.
افزون بر مشکلات اقتصادی، شرایط اجتماعی و محدودیتهای موجود نیز بر روحیه جوانان تأثیر گذاشته است. برخی از جوانان میگویند فرصتهای رشد و پیشرفت نسبت به گذشته کاهش یافته و این مسئله امید آنان را نسبت به آینده کمرنگ کرده است.
در میان جوانانی که در این مورد دیدگاهشان پرسیده شد، بسیاری معتقدند که فرصتهای آماده برای پیشرفت محدود است، اما نسل جدید تلاش میکند راههای تازهای برای ساختن آینده خود پیدا کند.
مژگان شکوری، یکی از جوانانی که دیدگاهش را با این گزارش شریک کرده، میگوید:
«فرصتِ آماده شاید کم باشد، اما جوانان امروز دیگر منتظر معجزه نمیمانند و خودشان برای خود فرصت ایجاد میکنند.»
او بیکاری را تنها یک مشکل اقتصادی نمیداند و میگوید:
«بیکاری فقط نداشتن پول نیست؛ روحیه، انگیزه و آینده یک جوان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.»
با وجود این، او باور دارد که بخشی از جوانان تلاش میکنند از شرایط دشوار عبور کنند و به راههای تازه فکر کنند.
«خیلی از جوانان بهجای ناامیدی، به فکر راهاندازی کارهای کوچک، تجارتهای آنلاین و فعالیتهای مستقل افتادهاند.»
مژگان شکوری همچنین تأکید میکند که اگر شرایط مناسب زندگی، فرصت کاری و امنیت روانی فراهم شود، بسیاری از جوانان ترجیح میدهند در کشور خود بمانند.
«ماندن و ساختن وطن خیلی باارزشتر از آواره شدن در کشورهای بیگانه است.»
اما همه جوانان نگاه مشابهی به آینده ندارند.صبور احمدی، یکی دیگر از جوانانی که در این مورد صحبت کرده، دیدگاه متفاوتی دارد و میگوید:
«آینده خود را جز تاریکی چیزی دیگر نمیبینم. هیچ تضمین و ضمانتی وجود ندارد که فردا چه خواهد شد.»
او بزرگترین نگرانی خود را از دست رفتن سالهای جوانی عنوان میکند و میگوید:
«بزرگترین ترس من این است که هیچ آیندهای نداشته باشم و جوانی من بیهوده سپری شود.»
صبور احمدی میگوید که پیش از این نیز به مهاجرت فکر کرده است.
«در کشورهای دیگر میتوان آینده را دید، اما اینجا گاهی حتی تصور فردا نیز دشوار است.»
او بیکاری، کمبود فرصتهای آموزشی، مشکلات اقتصادی و فشارهای روانی را از مهمترین مشکلات نسل جوان میداند.
کارشناسان اجتماعی باور دارند که ناامیدی در میان جوانان میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد. به گفته آنان، افزایش مهاجرت، کاهش انگیزه برای آموزش و حتی مشکلات روانی میتواند از نتایج این وضعیت باشد.
فضل صابری، یکی از کارشناسان، در گفتوگو با این گزارش میگوید که محدود شدن فرصتهای آموزشی، کاری و اجتماعی نقش مهمی در کاهش امید میان جوانان دارد.
او میگوید:
«وقتی یک جوان با بیکاری، ترس و محدودیت روبهرو شود، بهتدریج امید خود را نسبت به آینده از دست میدهد و احساس میکند مسیر پیشرفت برایش بسته شده است.»
همزمان با گسترش شبکههای اجتماعی، بسیاری از جوانان زندگی در کشورهای دیگر را نیز مشاهده میکنند. مقایسه شرایط زندگی با کشورهای دیگر، در برخی موارد باعث افزایش احساس نارضایتی و نگرانی نسبت به آینده شده است.
فضلالرحمان معنوی، استاد دانشگاه، نیز در گفتوگو با این گزارش میگوید که بیکاری، مشکلات اقتصادی و نبود چشمانداز روشن از عوامل اصلی ناامیدی در میان جوانان است.
او میگوید:
«وقتی جوانان با وجود تحصیل و تلاش، فرصت مناسب برای پیشرفت و کار پیدا نکنند، بهتدریج امید خود را نسبت به آینده از دست میدهند و بسیاری از آنان مهاجرت را راهی برای رسیدن به زندگی بهتر میبینند.»
به گفته او، ادامه این وضعیت میتواند باعث افزایش مهاجرت جوانان و کاهش نیروی متخصص در جامعه شود.
کارشناسان تأکید میکنند که نسل جوان سرمایه اصلی هر جامعه است و بیتوجهی به نیازها و مشکلات این قشر میتواند پیامدهای بلندمدتی بر توسعه و ثبات جامعه داشته باشد.
با ادامه مشکلات اقتصادی و اجتماعی، نگرانیها درباره آینده نسل جوان همچنان پابرجاست؛ نسلی که روزی بهعنوان امید و سرمایه کشور شناخته میشد، اکنون بخشی از آن بیشتر به فکر ترک کشور و جستجوی آیندهای دیگر است.
محمد حاشر احمدی
