پس از بسته شدن مکاتب؛ آیا آموزش آنلاین توانسته خلأ آموزشی دختران را جبران کند؟
چهار سال از بسته ماندن مکاتب به روی دختران در افغانستان میگذرد؛ محدودیتی که آموزش آنلاین را به یکی از معدود راههای ادامه تحصیل برای هزاران دانشآموز دختر تبدیل کرده است. با این حال، شماری از دانشآموزان و کارشناسان میگویند که در کنار فرصتهای ایجادشده، ضعف در کیفیت آموزشی، نبود نظارت و رویکرد تجاری برخی مراکز آموزشی، چالشهای جدی را در این حوزه به وجود آورده است.
شکوفه علوی، یکی از دانشآموزان آموزشهای آنلاین، میگوید پس از بسته شدن مکاتب، برای ادامه تحصیل در یکی از آکادمیهای آموزشی آنلاین ثبتنام کرده بود؛ اما تجربه او با آنچه در تبلیغات این مرکز وعده داده شده بود، تفاوت داشت.
او میگوید: «با امید زیادی وارد این دوره شدم، چون گفته بودند در پایان، سرتیفیکیت معتبر بینالمللی دریافت میکنیم؛ اما بعداً برای صدور همان سرتیفیکیت نیز هزینه جداگانه مطالبه شد.»
به گفته علوی، در طول دوره آموزشی، برخی صنفها به دلیل حاضر نشدن استادان برگزار نمیشد و برنامههای درسی بارها با تأخیر یا لغو همراه بود.
او میافزاید: «احساس کردم هم زمانم از دست رفت و هم هزینهای که پرداخته بودم نتیجه مطلوبی نداشت. آموزش آنلاین زمانی مؤثر است که استاد مسئولیتپذیر باشد، بهموقع در صنف حاضر شود، اشتباهات شاگردان را اصلاح کند و از روشهای نوین تدریس استفاده کند. صرف ارسال یک ویدیو یا تشویق کوتاه، آموزش واقعی محسوب نمیشود.»
علوی همچنین میگوید آرزو دارد بار دیگر در فضای آموزشی حضوری به تحصیل ادامه دهد، اما در شرایط کنونی، نه امکان حضور در مکتب برای او فراهم است و نه همه دورههای آنلاین از کیفیت لازم برخوردارند.
در همین حال، رقیب خبرنگار، فعال رسانهای و کارشناس، آموزش آنلاین را در شرایط کنونی یک ضرورت میداند؛ اما معتقد است که برخی مراکز آموزشی بیش از آنکه بر کیفیت آموزش تمرکز داشته باشند، به دنبال کسب درآمد هستند.
او میگوید: «با ادامه محدودیتهای آموزشی، آموزش آنلاین میتواند مسیر ادامه تحصیل هزاران جوان، بهویژه دختران، باشد؛ اما موفقیت این شیوه آموزشی مستلزم ارائه محتوای بهروز، استادان متخصص و پایبندی مراکز آموزشی به استانداردهای آموزشی است.»
به گفته او، استفاده از شیوههای نوین تدریس، بهروزرسانی محتوای آموزشی و نظارت بر کیفیت ارائه خدمات، از عوامل اساسی در اثربخشی آموزش آنلاین به شمار میرود.
ذاهد همایون، استاد دانشگاه، نیز با اشاره به مزایای آموزش آنلاین، میگوید این شیوه امکان دسترسی دانشآموزان از نقاط مختلف افغانستان به آموزش را فراهم کرده و موجب صرفهجویی در زمان و هزینه میشود. به گفته او، قابلیت مرور چندباره درسها نیز از دیگر مزیتهای آموزش مجازی است.
با این حال، همایون ضعف زیرساختهای اینترنت، کاهش تمرکز دانشآموزان و نبود تعامل مستقیم میان استاد و شاگرد را از مهمترین چالشهای آموزش آنلاین عنوان میکند.
وجیه احمدی، یکی دیگر از دانشآموزان، نیز معتقد است کیفیت آموزش آنلاین به عوامل مختلفی از جمله توانایی استاد، دسترسی به اینترنت پایدار و استفاده از منابع آموزشی مناسب وابسته است.
او میگوید: «آموزش آنلاین زمانی نتیجهبخش خواهد بود که دانشآموزان مشارکت فعال داشته باشند، مشکلات فنی به حداقل برسد و استادان بازخورد منظم و مؤثر ارائه کنند.»
به باور او، استفاده از ابزارهای دیجیتال، برنامههای تعاملی و روشهای آموزشی نوین میتواند کیفیت آموزش آنلاین را بهبود ببخشد.
از سال ۱۴۰۰ خورشیدی و پس از بسته شدن مکاتب به روی دختران در افغانستان، آموزش آنلاین به یکی از معدود گزینههای ادامه تحصیل برای هزاران دختر تبدیل شده است. با وجود این، روایتهای دانشآموزان و دیدگاه کارشناسان نشان میدهد که تداوم اثربخشی این شیوه آموزشی، نیازمند ارتقای کیفیت تدریس، افزایش نظارت بر عملکرد مراکز آموزشی، مسئولیتپذیری بیشتر استادان و رعایت استانداردهای آموزشی است؛ در غیر این صورت، این فرصت نیز ممکن است نتواند پاسخگوی نیازهای آموزشی نسل بزرگی از دختران افغانستان باشد.
مومندزاده/سیتینیوز
