کابل – نهاد «دیدبان حقوق افغانستان» با نشر یک اعلامیه مطبوعاتی فوری، نسبت به ادامه بازداشت زنان و دختران در شهر هرات هشدار داده و این اقدامات را نمونهای آشکار از «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان دانسته است.
در این اعلامیه آمده است که بازداشتهای اخیر زنان و دختران در هرات به اتهام آنچه «بدحجابی» عنوان شده، مصداق نقض جدی حقوق بشر و بخشی از سیاستهای تبعیضآمیز علیه زنان به شمار میرود. این نهاد تأکید کرده است که چنین برخوردهایی نهتنها با اصول و ارزشهای جهانی حقوق بشر در تضاد است، بلکه با آموزههای اسلامی نیز سازگاری ندارد.
دیدبان حقوق افغانستان در بخشی از این اعلامیه گفته است که محدودیتهای گسترده بر زنان، از محرومیت از آموزش و کار گرفته تا محدودیت در حضور اجتماعی، زمینه را برای حذف تدریجی زنان از عرصه عمومی فراهم کرده است؛ روندی که از سوی بسیاری از نهادهای بینالمللی به عنوان یکی از جدیترین بحرانهای حقوق بشری افغانستان توصیف میشود.
فعالان حقوق زن و نهادهای مدافع حقوق بشر بارها هشدار دادهاند که محدودیتهای اعمالشده بر زنان افغان طی سالهای اخیر، دسترسی آنان به حقوق اساسی از جمله آموزش، اشتغال، آزادی رفتوآمد و مشارکت اجتماعی را به شدت کاهش داده است.
به باور کارشناسان، بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش یا حضور در اماکن عمومی، نگرانیها درباره تشدید فشارها بر زنان را افزایش داده و فضای ترس و ناامنی را در میان آنان گسترش داده است.
دیدبان حقوق افغانستان از جامعه جهانی خواسته است که در برابر این وضعیت سکوت نکند و اقدامات عملی برای حمایت از حقوق زنان افغانستان روی دست گیرد. این نهاد سه درخواست اصلی را مطرح کرده است:
آزادی فوری و بیقیدوشرط تمامی زنان و دختران بازداشتشده؛
پاسخگو ساختن مسئولان این اقدامات در چارچوب قوانین و معیارهای بینالمللی حقوق بشر؛ خودداری از هرگونه تعامل یا عادیسازی روابط بدون در نظر گرفتن تضمین حقوق اساسی زنان.
شماری از شهروندان و فعالان مدنی معتقدند که تداوم محدودیتها بر زنان، آینده اجتماعی و اقتصادی افغانستان را با چالشهای جدی مواجه میکند. آنان تأکید دارند که حضور زنان در عرصههای آموزشی، فرهنگی، رسانهای و اقتصادی برای توسعه و پیشرفت جامعه ضروری است.
در مقابل، مقامهای حکومت طالبان تاکنون بارها اعلام کردهاند که سیاستها و تصمیمات خود را بر اساس برداشتشان از شریعت اسلامی اتخاذ میکنند. با این حال، این رویکرد همواره با انتقاد گسترده نهادهای حقوق بشری و سازمانهای بینالمللی روبهرو بوده است.
اعلامیه تازه دیدبان حقوق افغانستان بار دیگر توجهها را به وضعیت زنان در کشور جلب کرده است. در حالی که نگرانیها درباره محدودیتهای روزافزون علیه زنان همچنان ادامه دارد، فعالان حقوق بشر تأکید میکنند که سکوت در برابر این وضعیت میتواند پیامدهای عمیقی بر آینده جامعه افغانستان داشته باشد. از دید آنان، تضمین حقوق زنان نه تنها یک ضرورت انسانی و حقوقی، بلکه شرط اساسی برای توسعه، ثبات و پیشرفت پایدار کشور است.
محمد حاشر احمدی
