هوش مصنوعی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین فناوریهای جهان تبدیل شده و امروزه در بخشهای مختلف از جمله آموزش، پزشکی، تجارت و ارتباطات بهگونه گسترده مورد استفاده قرار میگیرد. این فناوری با افزایش سرعت انجام کارها، صرفهجویی در زمان و هزینه و دسترسی آسان به اطلاعات، زندگی و شیوه کار انسانها را متحول ساخته است. با این حال، در کنار مزایای آن، نگرانیهایی نیز درباره تأثیر آن بر اشتغال، اعتبار اطلاعات و وابستگی بیش از حد انسان به ماشین مطرح است.
رافی کاتب، تاجر و صاحب کسبوکار در افغانستان، هوش مصنوعی را یکی از عوامل تحول در تجارت میداند. او میگوید: «هوش مصنوعی هر روز بخش کسبوکار را بیشتر در بر میگیرد و از اتلاف وقت جلوگیری میکند. امروز در تمام بخشها بهگونه گسترده مورد استفاده قرار میگیرد. دیگر ضرورتی نیست برای یافتن اطلاعات به سایتها و وبسایتهای مختلف مراجعه کنیم و یا تیمهای کاری بزرگ داشته باشیم. هوش مصنوعی باعث کوچکتر شدن تیمهای کاری شده و برخی مشاغلی را که دیگر به آنها نیاز نبوده، حذف کرده است. با این حال، خود هوش مصنوعی یک دنیای بزرگ است و ما میتوانیم از طریق آن فرصتهای شغلی جدید ایجاد کنیم.»
در همین حال، رامین اسلمی، خبرنگار تلویزیون آرزو معتقد است که هوش مصنوعی با وجود مزایای فراوان، نمیتواند جایگزین خبرنگاران شود. او میگوید: «هوش مصنوعی اعتبار کافی ندارد و نمیتوان بهگونه کامل به آن اعتماد کرد. هرچند سهولتهای زیادی را به وجود آورده، اما میتواند ضربه بزرگی به خبرنگاران و جامعه ارتباطات وارد کند. اگر تمام کارهای خود را به هوش مصنوعی واگذار کنیم، این فناوری مانند ذهن انسان نمیتواند نیازهای یک جامعه را درک و برطرف کند. خبرنگار خودش میداند چگونه اطلاعرسانی کند، اما هوش مصنوعی چنین توانایی را ندارد. ما میتوانیم از هوش مصنوعی الگو بگیریم و از آن بهعنوان یک دستیار استفاده کنیم.»
از سوی دیگر، شمس حقیار، متخصص فناوری هوش مصنوعی، این فناوری را چنین تعریف میکند: «هوش مصنوعی مجموعهای از نرمافزارها و سیستمهای هوشمند است که این قابلیت را دارد تا مانند انسان برخی موضوعات را تحلیل و حل کند. دلیل گسترش آن، پیشرفت مدلهای هوش مصنوعی است که امروز امکانات گستردهای را در اختیار مردم قرار داده و در برخی موارد حتی بهتر از انسان عمل میکند. این فناوری در تمام بخشها مورد استفاده قرار میگیرد، کیفیت زندگی را بهبود میبخشد و سرعت انجام کارها را افزایش میدهد. اما هیچوقت نمیتوان گفت هوش مصنوعی جایگزین انسان میشود؛ بلکه دستیار انسان است و میتواند در مدت کوتاهی حجم زیادی از کارها را انجام دهد. البته چالشهایی مانند انتشار اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی و کاهش برخی فرصتهای شغلی نیز وجود دارد. برای استفاده درست از هوش مصنوعی باید آگاهی مردم افزایش یابد. در پنج تا ده سال آینده، هوش مصنوعی به بخش جداییناپذیر زندگی انسانها تبدیل خواهد شد.»
در بخش آموزش نیز استاد قیس رحیمی، استاد دانشگاه و داکتر، نقش هوش مصنوعی را مثبت ارزیابی میکند. او میگوید: «هوش مصنوعی به بهبود کیفیت آموزش کمک میکند و امکان دسترسی سریع به منابع علمی را فراهم میسازد. امروزه بیشتر دانشجویان از هوش مصنوعی استفاده میکنند، زیرا باعث صرفهجویی در زمان و هزینه میشود. دیگر نیازی نیست کتابهای زیادی خریداری کنند یا به وبسایتهای متعدد مراجعه نمایند. هوش مصنوعی میتواند متون را ویرایش کند، اسلایدهای آموزشی آماده سازد و فرصت بیشتری برای مطالعه در اختیار دانشجویان قرار دهد. اما استفاده بیش از حد از آن میتواند زیانبار باشد. همانقدر که سریع عمل میکند، ممکن است اطلاعات نادرست نیز ارائه دهد و وابستگی بیش از حد به آن باعث شود انسانها کمتر از توانایی فکری خود استفاده کنند.»
با وجود چالشها و نگرانیهای موجود، دیدگاه مصاحبهشوندگان نشان میدهد که هوش مصنوعی به بخش مهمی از زندگی امروز تبدیل شده است. کارشناسان تأکید میکنند که استفاده آگاهانه، مسئولانه و هدفمند از این فناوری میتواند زمینه پیشرفت بیشتر در آموزش، پزشکی، تجارت و ارتباطات را فراهم سازد.
