بند سلطان، یکی از قدیمیترین و مهمترین بندهای تاریخی افغانستان، در ولسوالی خواجه عمری ولایت غزنی موقعیت دارد. این بند که قدمت آن به حدود یک هزار سال پیش و دوره حکومت غزنویان بازمیگردد، از برجستهترین سازههای آبی تاریخی کشور به شمار میرود.
منابع محلی میگویند آب بند سلطان از بارندگیها، برفهای مناطق مرتفع اطراف غزنی و جریانهای فصلی حوزه آبریز منطقه تأمین میشود. این آبها پس از ذخیره در پشت بند، برای آبیاری زمینهای زراعتی و تقویت منابع آب زیرزمینی مورد استفاده قرار میگیرند.
بند سلطان نقش مهمی در مدیریت منابع آبی ولایت غزنی دارد. این بند علاوه بر ذخیرهسازی آب، در جلوگیری از هدررفت آبهای فصلی، کاهش اثرات خشکسالی و بهبود وضعیت زراعت در مناطق اطراف نیز مؤثر است. هزاران هکتار زمین زراعتی بهگونه مستقیم و غیرمستقیم از آب ذخیرهشده در این بند بهرهمند میشوند.
کارشناسان، بند سلطان را یکی از نمونههای موفق مهندسی عصر غزنویان میدانند. ساخت چنین سازهای با امکانات محدود آن زمان، نشاندهنده دانش فنی و مهارت بالای مهندسان آن دوره بوده است. به همین دلیل، این بند افزون بر ارزش اقتصادی، جایگاه ویژهای در تاریخ و فرهنگ افغانستان دارد.
بند سلطان در سالهای اخیر به یکی از جاذبههای طبیعی ولایت غزنی نیز تبدیل شده است. مناظر طبیعی اطراف این بند بهویژه در فصلهای بهار و تابستان، گردشگران و بازدیدکنندگان زیادی را به خود جذب میکند.
بند سلطان امروز نه تنها منبع مهم تامین آب برای بخشهای مختلف غزنی است، بلکه به عنوان نمادی از اهمیت مدیریت منابع آب و یادگاری ماندگار از تمدن غزنویان شناخته میشود.
